İçeriğe geç

Dam Loğlama

Birkaç çatılı binanın dışında 1970’lere kadar Halfeti evlerinin damları toprakla örtülüydü.Bu özellik, biraz da yörenin iklimiyle ilgilidir. ‘Nahit’ denen kesme taşlarla örülü kalın duvarlar ve toprak dam; kış mevsiminde evlerin ılık, sıcaklığın 50 dereceye kadar ulaştığı yaz mevsiminde de serin olmasını sağlar. Başka bir neden de, halkın sıcak yaz gecelerinde damlarda ‘taht’ denilen tahta divanlarda yatmalarıdır. Sonradan halk, damlardaki toprakları kaldırarak yerine beton döktü. Böylece dam loğlama zahmetinden kurtulmuş oldular.
Eski taş binaların duvarları örüldükten sonra, üstüne 30 cm kadar aralıklarla kavak ağacından kesilmiş olan düzgün direkler döşenir. Direklerin üzerine 20 cm kadar eninde, 1 cm kalınlığında ve 3-4 m uzunluğunda olan, hızarda kesilen ve ‘tab’ denen tahta tabakalar döşenir ve sabitlenir. Bunlar, damdaki toprakların odanın içine dökülmesini önler. Tabın üzerine ‘bulağaç’ denen katı kıvamda ince bir çamur tabakası serilir. Bunun üstüne de Höllez mevkiindeki kum ocağından getirilen ince kum- çakıl ( 20 cm kadar kalınlıkta ) döşenir. Üzeri loğlanarak iyice sıkıştırılır.
Yağışlı havalarda ve kışın don olduğu zaman damlar loğlanarak kumun
kabarması ve yağmur sularının içeriye akması önlenir. Yağmur sularının akıp gitmesi için dam üzerine ‘ çörten ‘ denen birkaç yere oluk-boru konur. Don olduğunda dama iri dişli kaya tuzu ve saman serpilip loğlanır. Bunlar, dam yüzeyinin sertleşip kayganlaşmasını sağlar ve damın akmasını önler. Bir kez tuz serpme, damın loğlamaya gerek kalmadan birkaç ay akmasını engeller. ‘ Süyük ‘ ( sivik ) denen kenar kısımlar loğlanırken daha özen gösterilir.
Toprak damların her birinin üzerinde bir loğ bulunur. Loğ, beyaz veya siyah renkli sert taşlardan yapılır. Silindir şeklinde, 50 cm uzunluğunda, 30-35 cm çapında, en az 60 kg ağırlığındadır. Alt ve üst yüzlerinin merkez kısımlarında birer oyuk bulunur. Ağaçtan yapılan loğdurun uç kısımları bu oyuklara geçirilip sıkıca bağlanıp sabitlenir. Dam gerektiği zaman boyuna ve enine olarak defalarca loğlanır. Damın zemini iyice yatışıp sertleşir.
Loğdur; 70-80 cm uzunluğunda, uç kısımları birbirine geçecek şekilde iki ağaç parçasından oluşur. ‘ V ‘ harfi şeklinde birleştirilip uçları birbirine geçirilip bağlanır. Açık kalan kısmına da loğ geçirilir. Loğdurun açık olan iki uçtaki çıkıntılar, loğun yüzeyindeki yan çukurlara geçirilir. Bunların kayıp çıkmaması için de loğdur orta kısmından gerdirilerek iple bağlanır. Loğdurun uç kısmındaki ipin boşta kalan ucundan tutularak çekilip hareket ettirilir. Defalarca zemin üzerinde gidip gelinerek loğlama işi tamamlanır. Bu sırada loğ ve loğdurun sürtünmesi sonucu çıkan gıcırtılı sesler, metrelerce uzaktan duyulur.

Tarih:Gelenek GörenekGenel

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir